یکی از سازمان های دولتی که از ابتدای دولت روحانی مورد هجمه های شدید و گوناگون از طرف مخالفان دولت قرار گرفته است سازمان حفاظت محیط زیست است؛ به همین دلیل خبرنگار پایگاه خبری  “سهندنامه” به سراغ خانم معصومه ابتکار، رئیس سازمان محیط زیست رفته است تا گفت و گویی درباره برخی از مسائل سازمان و مسائل شخصی داشته باشند؛ متن کامل این گفت و گو به این شرح است:

 

در دولت اصلاحات یک برنامه بلند مدت برای مقابله با آلودگی هوا وجود داشت که در دولت قبل متوقف شد، بر اساس آن برنامه چه کارهایی باید صورت می گرفت، که نگرفته است؟

بسم الله الرحمن الرحیم. بله، در دولت اصلاحات برنامه جامع کاهش آلودگی هوا تدوین و اجرایی شد و موفقیت هایی مانند حذف سرب از بنزین و خروج پیکان از خط تولید و ارتقای کیفیت سوخت و استاندارد خودرو ها را با خود داشت. البته مهم ترین مولفه آن برنامه، فعالیت مستمر سازوکار مدیریتی منسجم و فرابخشی بود. متاسفانه فعالیت کارگروه ملی و کارگروه های استانی که از سال ۱۳۷۹ تشکیل آنها آغاز شد و تا سال ۸۳ همه موارد استانی نیز شکل گرفت – و به خاطر دارم آخرین آن ها شهر کرج بود – در دولت نهم و دهم متوقف یا به شکل معدود و تشریفاتی برگزار شد. در آخرین مصوبات دولت هشتم تعیین تاریخ برای استمرار برنامه صورت گرفته بود. مثلا می بایست در سال ۸۶ سوخت به کیفیت یورو ۴ ارتقاء پیدا می کرد و استاندارد خودروها از یورو ۲ و یورو ۳ و بعد یورو ۴ می رسید. بحث گازسوز شدن نیروگاه ها بسیار مهم بود که در برنامه دیده شده و یا از رده خارج کردن خودروهای فرسوده که قرار بود در آن هشت سال به ثبات و استانداردی برسیم که دیگر خودروی فرسوده نداشته باشیم و خودروها در یک روال عادی از رده خارج شوند.
اما وقتی سازوکارهای فرابخشی و کمیته های ملی و استانی تعطیل و روند استانداردسازی ها متوقف و موضوعات آموزشی و مقابله علمی با کاهش آلودگی هوا متوقف شد، یعنی اینکه ما در سال ۱۳۹۲ به سر خط و بلکه عقب تر بازگشته بودیم و باید از نو شروع می کردیم.

 

اگر برنامه های دولت فعلی ادامه پیدا کند چه زمانی به نتیجه مطلوب می رسد؟

تجارب کشورهایی که در این زمینه موفق بوده اند نشان می دهد که رسیدن به شرایط مطلوب بین ۱۰ تا ۱۵ سال – در صورتی که هیچ وقفه ای در روند پیاده سازی برنامه های مقابله با آلودگی هوا رخ ندهد – به طول می انجامد. البته اضافه شدن عواملی مثل ریزگردها و گرد و غبار به عوامل آلودگی هوا که حدود یک دهه است جدی شده، راه حل هایی جداگانه می طلبد و می تواند روند مقابله را دچار مشکل کند. علاوه بر گرد و غبار که اضافه شد، مسئله تحریم ها را هم داشتیم که شرایط را دشوارتر کرد. یعنی در آن دوره نه تنها بنزین یورو ۴ نشد بلکه بنزین پتروشیمی تولید و توزیع شد.
برآورد ما هم در سال ۷۹ زمانی بین ۱۰ تا ۱۵ سال بود. با تاکید بر اینکه نتیجه در این مورد استمرار برنامه ها را می طلبد. یعنی هیچ وقت نمی توان گفت که به نقطه ای می رسیم که دیگر به برنامه جدیدی نیاز نداریم. به علت فعالیت های مختلف بشری همیشه به برنامه های جدید نیاز است. اینکه ما ۸ سال را در این میان نه تنها از دست دادیم بلکه عقب هم رفتیم، متاسفانه مشکلات را پیچیده تر کرده است. پیش بینی ها و برآوردها اینست که ما از سال ۹۲ که شروع کردیم، هنوز ۱۰ سال دیگر وقت نیاز داریم.

 

اخیراً خبر رسید که حکم جلب جمشید آرین صادر شده است، در مورد هدف ایشان در صورت امکان، شفاف سازی کنید؟

متاسفانه مدتی است که نامبرده با ادعای ساخت خودروی برقی اقدام به دروغ پراکنی و جوسازی می کند. این موضوع از سوی معاونت محیط زیست انسانی سازمان پاسخ گفته شده و نامه منسوب به من جعلی است. یعنی نامه ای که وی ادعا می کند براساس آن از اختراعش حمایت نشده، نه تنها امضایی کاملا جعلی و غیر واقعی دارد، بلکه ادبیات و عنوان به کار رفته برای امضا کننده نیز سابقه نداشته است.
ظاهرا خودروی ادعایی وی در سال۱۳۸۱ قدیمی ترین فن آوری تولید خورو برقی بوده و به دلیل استفاده از تعداد زیاد باطری سربی نه تنها برای شهری مثل تهران با شیب های تند قابلیت استفاده نداشت، بلکه به طور کل محدودیت زیادی داشت. در آن سال ها خودرو سازانی چون سایپا هم اقدام به تولید خودرو برقی کردند ولی به دلیل تکنولوژی ابتدائی مورد توجه قرار نگرفت. در سال های اخیر البته پیشرفت قابل توجهی در خودروهای برقی صورت گرفته و خودروسازان با تجربه محصولات با کیفیت و با کارائی بالا تولید می کنند که خریداران را گرفتار مشکلات پس از خرید نسازد. دولت یازدهم نیز از این فناوری حمایت جدی داشته و به طور مثال با تولید باطری های لیتیومی زیرساخت های آن را فراهم کرده است. از سوی دیگر تعرفه های گمرکی را به صفر رسانده تا شهروندان امکان بهتری برای خرید این نوع خودرو داشته باشند. تولید کنندگان خودروهای هیبریدی و برقی نیز اکنون طیف وسیعی از کارخانجات و نیز مبتکرین و مخترعین را تشکیل می دهند که می بایست در هماهنگی با مبادی ذی ربط مانند وزارت صنایع کار خود را پیش ببرند. بنابراین وابسته ساختن تولید این خودروها به رییس سازمان حفاظت محیط زیست نوعی جوسازی بوده که مقاصد دیگری را دنبال می کند.
متاسفانه گروهی نیز اسیر این جوسازی ها می شوند که از جمله برنامه ثریا در سیما است. این سئوال هم باقیست که اگر در سال ۸۱ به مدعی مورد بحث پاسخ منفی داده شده چرا در دولت های نهم و دهم با ثروتی که در دسترس بوده از وی حمایت نشد و حالا بعد از ۱۴ سال یادشان افتاده است. در هر حال از جاعل این نامه شکایت شده ولی وی حاضر نیست به دادگاه بیاید و از خودش دفاع کند. اگر واقعا راست می گوید چرا پاسخ مرجع قضایی را نمی دهد؟

گفته می شود که حذف بنزین پتروشیمی منافع برخی را به خطر انداخت، این افراد چه کسانی هستند؟ چطور منافعشان به خطر افتاد؟

به هرحال یک سیستمی به دلیل تحریم ها به وجود آمد و از جمله کارهایی که کرد فرآورده خاصی بود که به نام بنزین تولید و توزیع شد. شرکت هایی که این فرآورده را تولید می کردند، آن را با قیمت بالایی به دولت می فروختند. بنابراین بنزین پتروشیمی برای یک عده ای منافعی داشته، در حالی که متاسفانه یکی از آلاینده ترین سوخت ها به شمار می رفت.

 

بودجه محیط زیست حدود یک چهلم بودجه فرهنگی کشور است؛ چرا دولت به نفع سازمان محیط زیست از بودجه دستگاه های دیگر کم نمی کند؟

حالا، امسال الحمدالله رشد ۱۳۳ درصدی داشته و دولت به رغم فشارهای عدیده مالی و محدودیت هایی که در این زمینه دارد توجه خود را به این وسیله نشان داده است. اما باید بدانیم که همه بودجه محیط زیست کشور نباید اینجا محاسبه شود. در همه دستگاه ها بخشی از بودجه محیط زیست وجود دارد که باید به شکل مناسب هزینه شود. مثلا بخشی از آن در سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری برای حفظ منابع طبیعی بوده، بخشی از آن در شیلات برای حفظ ذخایر دریایی، بخشی در وزارت نفت برای ارتقاء سوخت و کاهش آلایندگی پتروشیمی ها، پالایشگاه ها و پاکسازی فعالیت های نفتی است.
این موضوع را داریم پیگیری می کنیم که ردیف های مختلف و طرح های متعددی برای محیط زیست در بخش های دیگر اجرا شود. مثلا اخیرا وزارت راه و شهرسازی اعلام کرده که در حال تعریف ساختاری برای محیط زیست است، وزارت نیرو یا وزارت صنعت، معدن و تجارت به همین ترتیب. همه بخش ها باید برای محیط زیست هزینه کنند. همچنین ۲۰ درصد عوارض آلایندگی که به شهرداری ها تعلق می گیرد، در برنامه ششم پیشنهاد داده شده که امیدواریم مجلس محترم آن را تصویب کند. اگر بودجه آلایندگی شهرداری ها به محیط زیست اختصاص یابد، شاهد رشد خیلی خوبی خواهیم بود.

 

در ایده آل ترین حالت سازمان چقدر بودجه لازم دارد؟

ببینید، باید رشدی مستمر داشته باشد و قطعا بودجه سازمان حفاظت محیط زیست نسبت به مأموریت هایش فاصله بسیار زیادی دارد.

 

بزرگ ترین دستاوردهای شمادر این دولت چه بوده است؟
اینکه خدا را شکر موضوع محیط زیست به یک دغدغه ملی تبدیل شده و یک جریان بیداری، هم در سطح دولت و حاکمیت، هم در سطح جامعه مدنی، تشکل ها و رسانه ها شکل گرفته است. این بسیار مهم است که یک بیداری عمومی در ارتباط با محیط زیست شکل بگیرد. دولت هم دستاوردهای خوبی با همه محدودیت ها و مشکلات داشته؛ پیشرفت پله ای بهبود کیفیت هوا در برخی کلانشهرها، حذف بنزین پتروشیمی، احیاء دریاچه ارومیه و بعضی از تالاب ها و یا توجه به گونه های در معرض تهدید حیات وحش با ایجاد سازوکارهایی مثل بیمه پلنگ ایرانی، ایجاد و بسط همکاری های بین المللی با گشایشی که بعد از برجام حاصل و زمینه ساز تفاهم نامه های مهم برای توان افزایی و بهره مندی از فناوری های نوین و یا قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل برای مقابله جهانی با گرد و غبار شد.

 

منتقدان در مورد شغل همسرتان شایعاتی مطرح می کنند. اگر امکان دارد در این زمینه توضیح دهید؟

همسر من شغل آزاد دارد که البته هیچ ارتباطی با بنزین و شایعات مربوط به واردات این فرآورده ندارد. اساساً در ایران به دلیل پرداخت یارانه در قیمت بنزین، کسی نمی تواند وارد کننده باشد. چرا که مثلا باید بنزین را لیتری ۳۰۰۰ تومان بخرد و در داخل لیتری ۱۰۰۰ تومان بفروشد. مگر امثال کسانی که در دولت قبل می دانیم وارد این زد و بندها در شرایط تحریم شدند و البته نتوانستند پول ملت را هم برگردانند. در پی این شایعات وزارت نفت دولت یازدهم هم این موضوع را تکذیب کرد و شایعه سازان هم فقط حرف زدند و حتی یک برگ سند نتوانستند در این زمینه ارایه کنند. آنها را به خدا واگذار کرده ام که البته دروغ پردازی هایشان فقط این یکی نبوده و دائم به تولید دروغ مشغولند. ای کاش ذره ای از خدا می ترسیدند.

 

در کشورهای غربی احزاب محیط زیست وجود دارد اما در ایران چنین چیزی نداریم؛ فکر می کنید این نقیصه بهتر نیست جبران شود؟

در کشور ما متأسفانه احزاب قوی وجود ندارد و اساسا تحزب در کشور ما دچار چالش و مشکل است. افرادی هم آمدند و عنوان حزب سبز را مطرح کردند ولی کارآئی ندارند.

 

اگر در دولت بعدی دوباره به شما؛ همین پست پیشنهاد داده شود؛ می پذیرید؟

الان برای این بحث ها خیلی زود است. فعلا که مسئولیت را پذیرفته ایم باید خدمت کنیم به مردم و ان شاء الله در آینده و در زمان خودش تصمیم درست گرفته شود.

 

برای دوران بازنشستگی چه برنامه ای دارید؟

من هیأت علمی دانشگاه هستم و فعلا هم به بازنشستگی فکر نمی کنم. نوع فعالیت هایی هم که تا به حال داشته ام، از فعالیت های اجتماعی و خیریه ای تا علمی و پژوهشی، بازنشستگی بردار نیست. اصولا آدمی هستم که در حال زندگی می کنم و بنظرم فعالیت هایم در این زمینه ها ادامه پیدا کند.

  • پرینت از این پست پرینت از این پست
  • برچسب ها:

    به اشتراک بگذارید :

    شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

    - کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
    - آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

    کد امنیتی را وارد کنید *